|
|
|
หน่วยวัดในประเทศไทย
กำหนดตาม พ.ร.บ. มาตราชั่งตวงวัด พ.ศ. 2542 (บัญชีมาตราชั่งตวงวัดตามมาตรา 9)
|
มาตราชั่งตวงวัด
ตามมาตรา ๙ แห่ง พ.ร.บ. มาตราชั่งตวงวัด พ.ศ. 2542 กำหนดให้ การชั่ง การตวงและการวัดทั้งปวง ให้ใช้มาตราชั่งตวงวัดในระบบเมตริกหรือในระบบประเพณีที่เทียบเข้าหาระบบเมตริกตามที่กำหนดในบัญชีท้ายพระราชบัญญัตินี้
คลิกหัวข้อที่ต้องการหรือเลื่อนลงข้างล่าง
ก. มาตราชั่งตวงวัดในระบบเมตริก
(1) หน่วยมูลฐานของความยาวให้เป็นเมตร คือ ความยาวของทางเดินของแสงในสูญญากาศในช่วงเวลา 1 ใน 299,792,458 ของหนึ่งวินาที
ให้จำนวนหน่วยของความยาวเป็นดังต่อไปนี้
|
|
ชื่อ
|
|
อัตรา
|
อักษรย่อ
|
|
กิโลเมตร
|
เท่ากับ
|
พันเมตร
|
กม.
|
|
เฮกโตเมตร
|
เท่ากับ
|
ร้อยเมตร
|
ฮม.
|
|
เดคาเมตร
|
เท่ากับ
|
สิบเมตร
|
ดคม.
|
|
เมตร
|
เท่ากับ
|
หนึ่งเมตร
|
ม.
|
|
เดซิเมตร
|
เท่ากับ
|
หนึ่งในสิบของหนึ่งเมตร
|
ดม.
|
|
เซนติเมตร
|
เท่ากับ
|
หนึ่งในร้อยของหนึ่งเมตร
|
ซม.
|
|
มิลลิเมตร
|
เท่ากับ
|
หนึ่งในพ้นของหนึ่งเมตร
|
มม.
|
|
ไมโครเมตร
|
เท่ากับ
|
หนึ่งในล้านของหนึ่งเมตร
|
มคม.
|
(2) หน่วยของพื้นที่ให้เป็นตารางเมตร คือ พื้นที่ตารางเหลี่ยมมีด้านกว้างยาวด้านละหนึ่งเมตร
ให้จำนวนหน่วยของพื้นที่เป็นดังต่อไปนี้
|
|
ชื่อ
|
|
อัตรา
|
อักษรย่อ
|
|
ตารางกิโลเมตร
|
เท่ากับ
|
ล้านตารางเมตร
|
กม.2
|
|
ตารางเฮกโตเมตร
|
เท่ากับ
|
หมื่นตารางเมตร
|
ฮม.2
|
|
ตารางเดคาเมตร
|
เท่ากับ
|
ร้อยตารางเมตร
|
ดคม.2
|
|
ตารางเมตร
|
เท่ากับ
|
หนึ่งตารางเมตร
|
ม.2
|
|
ตารางเดซิเมตร
|
เท่ากับ
|
หนึ่งในร้อยของหนึ่งตารางเมตร
|
ดม.2
|
|
ตารางเซนติเมตร
|
เท่ากับ
|
หนึ่งในหมื่นของหนึ่งตารางเมตร
|
ซม.2
|
|
ตารางมิลลิเมตร
|
เท่ากับ
|
หนึ่งในล้านของหนึ่งตารางเมตร
|
มม.2
|
(3) หน่วยของปริมาตรให้เป็นลูกบาศก์เมตร คือ ปริมาตรที่บรรจุอยู่ในลูกบาศก์ มีด้านกว้างยาว และสูงด้านละหนึ่งเมตร
ให้จำนวนหน่วยของปริมาตรเป็นดังต่อไปนี้
|
|
ชื่อ
|
|
อัตรา
|
อักษรย่อ
|
|
ลูกบาศก์กิโลเมตร
|
เท่ากับ
|
พันล้านลูกบาศก์เมตร
|
กม.3
|
|
ลูกบาศก์เฮกโตเมตร
|
เท่ากับ
|
ล้านลูกบาศก์เมตร
|
ฮม.3
|
|
ลูกบาศก์เดคาเมตร
|
เท่ากับ
|
พันลูกบาศก์เมตร
|
ดคม.3
|
|
ลูกบาศก์เมตร
|
เท่ากับ
|
หนึ่งลูกบาศก์เมตร
|
ม.3
|
|
ลูกบาศก์เดซิเมตร
|
เท่ากับ
|
หนึ่งในพันของหนึ่งลูกบาศก์เมตร
|
ดม.3
|
|
ลูกบาศก์เซนติเมตร
|
เท่ากับ
|
หนึ่งในล้านของหนึ่งลูกบาศก์เมตร
|
ซม.3
|
|
ลูกบาศก์มิลลิเมตร
|
เท่ากับ
|
หนึ่งในพันล้านของหนึ่งลูกบาศก์เมตร
|
มม.3
|
(4) หน่วยของความจุให้เป็นลิตร คือ ปริมาตรของน้ำบริสุทธิ์หนักหนึ่งกิโลกรัม ณ อุณหภูมิ 4 องศาเซลเซียส เมื่อความกดบรรยากาศปกติ
ให้จำนวนหน่วยของความจุเป็นดังต่อไปนี้
|
|
ชื่อ
|
|
อัตรา
|
อักษรย่อ
|
|
กิโลลิตร
|
เท่ากับ
|
พันลิตร
|
กล.
|
|
เฮกโตลิตร
|
เท่ากับ
|
ร้อยลิตร
|
ฮล.
|
|
เดคาลิตร
|
เท่ากับ
|
สิบลิตร
|
ดคล.
|
|
ลิตร
|
เท่ากับ
|
หนึ่งลิตร
|
ล.
|
|
เดซิลิตร
|
เท่ากับ
|
หนึ่งในสิบของหนึ่งลิตร
|
ดล.
|
|
เซนติลิตร
|
เท่ากับ
|
หนึ่งในร้อยของหนึ่งลิตร
|
ซล.
|
|
มิลลิลิตร
|
เท่ากับ
|
หนึ่งในพันของหนึ่งลิตร
|
มล.
|
เพื่อประโยชน์ในการแสดงปริมาตรให้ถือว่าหนึ่งลิตรเท่ากับหนึ่งลูกบาศก์เดซิเมตร
|
(5) หน่วยมูลฐานของมวลสารให้เป็นกิโลกรัม คือ มวลสารซึ่งเท่ากับมวลสารแบบประถมระหว่างประเทศของกิโลกรัม
ให้จำนวนหน่วยของมวลสารเป็นดังต่อไปนี้
|
|
ชื่อ
|
|
อัตรา
|
อักษรย่อ
|
|
เมตริกตัน
|
เท่ากับ
|
ล้านกรัม
|
ต.
|
|
เมตริกควินตัน
|
เท่ากับ
|
แสนกรัม
|
ควต.
|
|
กิโลกรัม
|
เท่ากับ
|
พันกรัม
|
กก.
|
|
เฮกโตกรัม
|
เท่ากับ
|
ร้อยกรัม
|
ฮก.
|
|
เดคากรัม
|
เท่ากับ
|
สิบกรัม
|
ดคก.
|
|
กรัม
|
เท่ากับ
|
หนึ่งกรัม
|
ก.
|
|
เดซิกรัม
|
เท่ากับ
|
หนึ่งในสิบของหนึ่งกรัม
|
ดก.
|
|
เซนติกรัม
|
เท่ากับ
|
หนึ่งในร้อยของหนึ่งกรัม
|
ซก.
|
|
มิลลิกรัม
|
เท่ากับ
|
หนึ่งในพันของหนึ่งกรัม
|
มก.
|
|
ไมโครกรัม
|
เท่ากับ
|
หนึ่งในล้านของหนึ่งกรัม
|
มคก.
|
เพื่อประโยชน์ในการแสดงน้ำหนัก ให้ถือว่าจำนวนหน่วยของมวลสารแห่งสิ่งใดเป็นจำนวนหน่วยของน้ำหนักแห่งสิ่งนั้น
|
(6) หน่วยมูลฐานของเวลาให้เป็นวินาที คือ ระยะเวลาเท่ากับ 9,192,631,770 คาบของการแผ่รังสีสมนัยกับการเปลี่ยนระดับไฮเปอร์ไฟน์สองระดับของอะตอมซีเซียม - 133 ในสถานะพื้นฐาน
|
(7) หน่วยมูลฐานของกระแสไฟฟ้าให้เป็นแอมแปร์ คือ ปริมาณของกระแสไฟฟ้า ซึ่งถ้ารักษาให้คงที่อยู่ในตัวนำสองเส้นที่มีความยาวอนันต์ มีพื้นที่ภาคตัดขวางกลมเล็กมากจนไม่จำเป็นต้องคำนึงถึง และวางอยู่คู่ขนานห่างกันหนึ่งเมตรในสุญญากาศแล้ว จะทำให้เกิดแรงระหว่างตัวนำทั้งสองเท่ากับ 2 x 10-7 นิวตัน ต่อความยาวหนึ่งเมตร
|
(8) หน่วยมูลฐานของอุณหภูมิทางเทอร์โมไดนามิกส์ให้เป็นเคลวิน ซึ่งเท่ากับ 1 ใน 273.16 ของอุณหภูมิทางเทอร์โมไดนามิกส์ของจุดสามสภาวะของน้ำ
หน่วยเคลวินให้ใช้สำหรับแสดงช่วงอุณหภูมิ หรือความแตกต่างของอุณหภูมิด้วย
ในกิจการทั้งปวง ให้ใช้หน่วยอุณหภูมิเป็นองศาเซลเซียสได้
อุณหภูมิเป็นองศาเซลเซียสเท่ากับอุณหภูมิทางเทอร์โมไดนามิกส์ลบด้วย 273.15
|
(9) หน่วยมูลฐานของปริมาณสารให้เป็นโมล คือ ปริมาณสารของระบบที่ประกอบด้วยองค์ประกอบมูลฐาน ซึ่งมีจำนวนเท่ากับจำนวนอะตอมใน 0.012 กิโลกรัม ของคาร์บอน -12 เมื่อใช้โมลต้องระบุองค์ประกอบมูลฐาน ซึ่งอาจจะเป็นอะตอมโมเลกุล ไอออน อิเล็กตรอน อนุภาคอื่น ๆ หรือกลุ่มของอนุภาคตามที่กำหนด
|
(10) หน่วยมูลฐานของความเข้มแห่งการส่องสว่างให้เป็นแคนเดลา คือ ความเข้มแห่งการส่องสว่างในทิศทางที่กำหนดให้ของแหล่งกำเนิด ซึ่งแผ่รังสีเอกรงค์ด้วยความถี่ 540 x 1012 เฮิรตซ์ และมีความเข้มแผ่รังสีในทิศทางนั้นเท่ากับ 1 ใน 683 วัตต์ ต่อสเตอเรเดียน
|
ข. มาตราชั่งตวงวัดในระบบประเพณีที่เทียบเข้าหาระบบเมตริก
(1) หน่วยของความยาว
|
|
ชื่อ
|
|
อัตรา
|
อักษรย่อ
|
|
เส้น
|
ให้เท่ากับ
|
สี่สิบเมตร
|
ส.
|
|
วา
|
ให้เท่ากับ
|
สองเมตร
|
ว.
|
|
ศอก
|
ให้เท่ากับ
|
หนึ่งในสองของหนึ่งเมตร
|
ศ.
|
|
คืบ
|
ให้เท่ากับ
|
หนึ่งในสี่ของหนึ่งเมตร
|
ค.
|
|
ชื่อ
|
|
อัตรา
|
อักษรย่อ
|
|
ไร่
|
ให้เท่ากับ
|
พันหกร้อยตารางเมตร
|
ร.
|
|
งาน
|
ให้เท่ากับ
|
สี่ร้อยตารางเมตร
|
ง.
|
|
ตารางวา
|
ให้เท่ากับ
|
สี่ตารางเมตร
|
ว.2
|
|
ชื่อ
|
|
อัตรา
|
อักษรย่อ
|
|
เกวียนหลวง
|
ให้เท่ากับ
|
สองพันลิตร
|
กว.
|
|
บั้นหลวง
|
ให้เท่ากับ
|
พันลิตร
|
บ.
|
|
สัดหลวง
|
ให้เท่ากับ
|
ยี่สิบลิตร
|
ส.
|
|
ทะนานหลวง
|
ให้เท่ากับ
|
หนึ่งลิตร
|
ท.
|
|
ชื่อ
|
|
อัตรา
|
อักษรย่อ
|
|
หาบหลวง
|
ให้เท่ากับ
|
หกสิบกิโลกรัม
|
ห.
|
|
ชั่งหลวง
|
ให้เท่ากับ
|
หกร้อยกรัม
|
ช.
|
|
กะรัตหลวง
|
ให้เท่ากับ
|
หนึ่งเมตริกกะรัตหรือยี่สิบเซนติกรัม
|
กร.
|
กะรัตหลวงให้ใช้สำหรับอัญมณีเท่านั้น
หมายเหตุ:- เหตุผลในการประกาศใช้พระราชบัญญัติฉบับนี้ คือ โดยที่พระราชบัญญัติมาตราชั่ง
ตวง วัด พระพุทธศักราช 2466 ได้ใช้บังคับมานานแล้ว แม้ว่าจะมีการแก้ไขเพิ่มเติมหลายครั้ง
แต่บทบัญญัติบางประการยังไม่เหมาะสมกับสภาวการณ์ปัจจุบัน สมควรปรับปรุงกฎหมายว่าด้วย
มาตราชั่งตวงวัดเสียใหม่ เพื่อลดมาตรการควบคุมของรัฐมาเป็นการกำกับดูแลให้ปฏิบัติตาม
กฎเกณฑ์ที่เหมาะสม อันเป็นการส่งเสริมและให้ความเป็นธรรมแก่ผู้ประกอบธุรกิจเกี่ยวกับเครื่อง
ชั่งตวงวัดมากยิ่งขึ้น รวมทั้งเพื่อส่งเสริมผู้ประกอบธุรกิจในการผลิตเครื่องชั่งตวงวัดเพื่อการส่ง
ออกไปนอกราชอาณาจักร จึงจำเป็นต้องตราพระราชบัญญัตินี้
|
|